EtnoSuveniri

Na slici je detalj veza sa najstarijih  narodnih  nošnji dinarskog tipa koje su se u prošlosti nosile u našim selima oko Banja Luke. Vez se radi iglom i koncem po komadima čohe tehnikom lančanika ili tzv. prabalkanskog veza.

Njime su se filigranskom vještinom ispisivale šare i ukrašavali muški i ženski ogrtači (zubuni),čarape , torbice, kape, opasači i drugi detalji.

Minijatura je napravljena po uzoru na originalnu narodnu nošnju iz Muzeja Republike Srpske u Banja Luci, a izrađen  je u umjetnčkoj radionici Udruženja žena "Duga".

USPOMENA IZ BANJA LUKE

Narodne nošnje pripadaju kulturi i tradiciji jednog naroda (negovo nacionalno blago) pa se po ornametici i materijalu može suditi o istorijskoj podlozi jedne etničke grupe.
Najstariji oblici stare slavenske narodne nošnje zadržali su se do danas u prostorima bivše Jugoslavije naročito u dinarskom tipu nošnje.
Gruba lanena bijela košulja je osnovica dinarske narodne nošnje.
Na glavi se nalazi bošča (bijela ukrašena marama),a preko lanene košulje (haljine) vezana pregača, tkana od vune kao ćilim.
Pregača je dio nošnje kojim se žena zastire naprijed i smatra se za nepristojno kad žena ne pripaše pregaču. Izrađena je tehnikom tkanja od domaće vune. Pored funkcije zaštite žene od hladnoće, pregača ima i dekorativnu ulogu. Na tamnoj podlozi šare su u poprečnim prugama, izvedene svijetlim bojama u ćilimarskoj tehnici.

Proizvodi Duge – čuvari tradicije

Riječ o guslama, zapisao i „Dugi“ poklonio narodni guslar Vasilije Elez, 4.dana mjeseca avgusta, 2004.godine u  Banjoj Luci.

Izvod iz originalnog teksta:

„Evo nekoliko riječi o guslama, radi gusala, radi tradicije, radi potrebe  da se širi i uvažava naša izvorna, nacionalna, autentična kultura. U svemu tome gusle zauzimaju počasno mjesto.
Počasno jer su uvijek bile i ostale naše i samo naše!
Gusle su nas nadahnjivale, sokolile, svile, tješile i pamtile. Ko je osim njih toliko radio u našoj istoriji. Niko kao one! One su znak naše borbe za svoje, za one vrijednosti koje čine naše nacionalno biće. Ako se to ne shvati onda se mora robovati, pristati na poniženje, na sramotu. E to mi nećemo.

Šta su gusle?

Svaki narod ima svog nacionalnog junaka.

Nama je našeg otkrio veliki književnik i narodni tribun Petar Kočić u liku Davida Štrpca iz priče „Jazavac pred sudom“. Seljak sa Zmijanja, u suknenim čakširama, opancima, lanenoj košulji i debelom, čupavom vunenom prsluku , sa šubarom na glavi i zobnicom o ramenu, iz Kočićeve priče, iz suda na kojem je branio slobodu i čast krajiškog domaćina, stigao je u legendu i postao simbol slobodoljubivosti i životne mudrosti srpskog naroda u  Krajini.

USPOMENA IZ BANJA LUKE

U stara vremena djevojka koja se spremala za udaju imala je poseban zadatak da pored ostale spreme isplete što ljepše i maštovitije rukavice za budućeg svekra. One su bile njen ljubavni izaslanik. Na osnovu pažnje, spretnosti, originalnosti ukrašavanja, te harmonije boja, budući svekar je mogao mnogo toga lijepog ili lošeg zaključiti o novoj članici domaćinstva. Upravo zbog velike želje mladenke da se predstave u što ljepšem svjetlu, ove rukavice važe za prava mala remek djela narodne umjetnosti.